Tholen

Het stadje Tholen is ontstaan in de 13e eeuw. De smalle straten verraden nog steeds deze middeleeuwse oorsprong. De historische kern van Tholen is omgeven door een stervormige veste, kenmerkend voor het stadje. Tholen ligt aan het Schelde-Rijnkanaal en is met ruim 7500 inwoners de grootste plaats van het eiland.

De skyline van Tholen wordt gemarkeerd door de Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk, een kruisbasiliek in de Brabants-gotische stijl. Een ander opvallend gebouw is het voormalige stadhuis van Tholen.

Bezienswaardigheden zijn de slanke walkorenmolen De Hoop op de stadswal en het historische stadhuis, molen De Verwachting die in 2009 volledig is gerestaureerd en het idyllische Venkelstraatje.

Een historisch gebouw is de herbouwde Gasthuiskapel. Aan de Markt staat de roomskatholieke Hemelvaartkerk uit het begin van de 20e eeuw.

Aan de noordkant van de bebouwde kom ligt over het Schelde-Rijnkanaal de Tholense brug, een witte boogbrug. Over deze brug ligt de provinciale weg N286. Deze weg is de belangrijkste ontsluiting van het eiland Tholen.

Ten zuiden van de brug ligt de haven van Tholen, in een bocht van de voormalige kreek de Eendracht. Deze bocht is, bij het graven van het Schelde-Rijnkanaal in de jaren 70, aan de noordelijke kant afgedamd. In 2005 is hier de opvallende wijk Waterfront voltooid, met villa’s en appartementen direct aan het water. Ter hoogte van de oude stadskern ligt de jachthaven met een historische scheepswerf. Aan de zuidkant van de haven, bij de aansluiting met het Schelde-Rijnkanaal, is een vluchthaven voor de binnenvaart over dit kanaal.

De stad Tholen kent diverse rijksmonumenten. Zie hier voor een overzicht: Lijst van rijksmonumenten in Tholen

Poortvliet

Poortvliet is een echt ring dorp, ontstaan in de 13e eeuw. Het dorp ligt in een van de oudste bedijkingen en in de grootste polder van het eiland Tholen tussen Tholen-stad en Scherpenisse.

Opvallend is de grote gotische kerk in het midden van de Ring. Deze kerk is tijdens de Tachtigjarige Oorlog door brand zwaar beschadigd geraakt, maar is later hersteld.

Een andere bezienswaardigheid is korenmolen ‘De Korenaar’ uit 1710.

In de loop der jaren hebben zich aan de rand van het dorp enkele grote ondernemingen gevestigd. Met name door Woonboulevard Poortvliet heeft het dorp regionale bekendheid gekregen. De vele vierkante meters vormen een prima dagbesteding.

Poortvliet wordt voor het eerst vermeld in een oude oorkonde in 1200. Bij het Zuid Plantsoen vindt u een woonhuis uit de 18e eeuw, met daarvoor een prachtige tuin met waterpartij, waarin vroeger onder andere de burgemeesters van Poortvliet woonden. De gotische kerk laat duidelijk zien dat Poortvliet in de Middeleeuwen van enig belang was.

Ook Poortvliet kent enkele rijksmonumenten. Zie hier voor een overzicht: Lijst van rijksmonumenten in Poortvliet

Scherpenisse

Scherpenisse is de kleinste woonkern van het eiland Tholen. Maar wellicht met het hoogste baken: De vijftig meter hoge watertoren is van heinde en verre te zien.

Opvallend is ook de kerk van Scherpenisse. Deze staat niet in het midden van het dorp, zoals in veel oude dorpen wel het geval is.

Het voormalige gemeentehuis van Scherpenisse werd in de 16e eeuw gebouwd door Maria van Nassau, de oudste dochter van Willem de Zwijger. Bij een 16e eeuws pand aan de Hoge Markt stopte vroeger de postkoets waarmee de post van Walcheren naar Holland werd vervoerd. Nu is er een restaurant gevestigd.

Een andere bezienswaardigheid van een hele andere orde is de Vliedberg (terp) aan de Westkerkseweg net buiten het dorp. Deze terp herinnert aan de strijd tegen het water.

Ook is Scherpenisse het vertrekpunt van het pontje Gorishoek-Wemeldinge-Yerseke.

Aan de Westkerkseweg staat de molen De Korenbloem.

Rijksmonumenten in Scherpenisse zijn hier te lezen: Lijst van rijksmonumenten in Scherpenisse

Sint-Maartensdijk

Sint-Maartensdijk, in de volksmond Smerdiek, wordt wel de Smalstad genoemd. In de 15e eeuw kreeg het plaatsje stadsrechten. De stad werd versterkt met grachten, wallen en poorten. Achter deze poorten stond een kasteel waar destijds beroemde bewoners zoals Jacoba van Beieren en Frank van Borssele hebben gewoond.

Het oudste gebouw van de stad is de gotische Sint Maartenskerk.

Sint-Maartensdijk heeft banden met onze Koninklijke familie. Koning Willem-Alexander is tevens Heer van Sint-Maartensdijk en Prinses Beatrix Vrouwe van Smerdiek. In het voormalige gemeentehuis, dat in opdracht van Frederik Hendrik gebouwd werd, is een
zogenaamde Oranjekamer gevestigd.

Net buiten Sint Maartensdijk ligt het beboste natuurgebied ‘De Pluimpot’.

Voordat er sprake was van Sint-Maartensdijk was de plaats bekend als Haestinge, gelegen aan de rivier de Haastee.

In 2009 heeft het centrum een ingrijpende verbouwing ondergaan. Onder meer door het vertrekken van het gemeentehuis naar Tholen was het nodig om de Markt opnieuw in te richten.

De volgende rijksmonumenten staan in Sint-Maartensdijk: Lijst van rijksmonumenten in Sint-Maartensdijk

Stavenisse

Op het uiterste puntje van het eiland Tholen ligt Stavenisse. Het dorp is een echt voorstraatdorp met prachtige 17e, 18e en 19e eeuwse gevels met leilinden. Dit geeft het dorp een historisch karakter. De Voorstraat loopt van de haven naar de hervormde kerk. De kerk is gebouwd in 1910 als vervanging van de te klein geworden voorganger uit 1617. Bij de haven van het dorp staat de Stavenisser Molen, een korenmolen uit 1801. Op de kop van de haven staat het voormalig gemeentehuis. Tijdens de Watersnoodramp van 1 februari 1953 hebben honderden mensen hier een veilig toevluchtsoord gevonden.

Tijdens die Ramp was Stavenisse, met 153 verdronken mensen, het zwaarst getroffen dorp van het eiland. Het ‘Zeemonster’, een monument aan de weg naar Sint-Maartensdijk, herinnert aan de ramp. De haven werd na de Ramp als zwakke schakel gezien en met sluiting bedreigd. Wegens hevig verzet is dit plan nooit doorgezet. De haven is nu in zeer in trek bij de watersporters en sportvissers.

Bij Stavenisse liggen twee kleine natuurgebieden; Het Diepe Gat en de Geulse Weel. Het zijn twee welen; overblijfselen van eerdere dijkdoorbraken.

In Stavenisse staan de volgende rijksmonumenten: Lijst van rijksmonumenten in Stavenisse

Sint-Annaland

In 1476 gaf Karel de Stoute zijn halfzus Anna van Bourgondië toestemming om een schorrengebied bij het eiland Tholen te bedijken. Ze vernoemde het dorp naar haar schutspatrones, de heilige Anna.

Sint-Annaland is een ringvoorstraatdorp, met een Voorstraat van de haven naar de kerk, die is omgeven door een ring. De kerk is gebouwd in 1899 als vervanging van de oude kruiskerk uit 1492. In de Voorstraat staat het Nonnetjeshuis, een 17e eeuws huis met een trapgevel, waarin drie mensenschuwe zusters woonden. Na de dood van de laatste zuster gingen voor het eerst na jaren de luiken voor de ramen weer open.

In het dorp staan twee molens. De oudste molen van het eiland staat aan de Molendijk en is een houten standerdmolen uit 1684-85. Aan de F.M. Boogaardweg staat de ronde stenen korenmolen De Vier Winden uit 1847. In het gemeentehuis is na de gemeentelijke herindeling sinds 1973 het streekmuseum “De Meestoof” gevestigd. Een bezoek hieraan geeft een indruk van leven en werk in de vorige eeuw.

Naast de markante gebouwen staat Sint-Annaland bekend als een agrarische dorp met vooral tuinbouw. Deze tuinbouw zorg voor fleurige bloemenvelden in voorjaar en zomer. Met name in de tijd van de ‘vroege aardappelen’ is er veel bedrijvigheid op de plaatselijke veiling. In de zomermaanden vindt hier de veiling van streekproducten plaats.

De moderne jachthaven van Sint-Annaland staat in rechtstreekse verbinding met de Oosterschelde. De haven en de kom achter de haven bieden tal van recreatieve mogelijkheden.

Sint-Annaland is een actief dorp met een rijk verenigingsleven.

In Sint-Annaland staan de volgende rijksmonumenten: Lijst van rijksmonumenten in Sint-Annaland

Oud-Vossemeer

De plaats Oud-Vossemeer maakte deel uit van de heerlijkheid Oud- en Nieuw-Vossemeer. Tegenwoordig zijn het twee verschillende dorpen, gescheiden door het Schelde-Rijnkanaal. Oud-Vossemeer ligt in Zeeland en Nieuw-Vossemeer in Noord-Brabant.

Het pittoreske dorp ligt aan het Schelde-Rijnkanaal en is omgeven door uitgestrekte polders. Bezienswaardigheden zijn naast de Nederlandse Hervormde kerk, het Ambachtsherenhuis, het Smidsklokje en korenmolen ‘De Jager’.

Dit kleine dorpje heeft nauwe banden met de bekende presidentsfamilie Roosevelt uit de Verenigde Staten. In het begin van de 17e eeuw emigreerde de stamvader van het geslacht Roosevelt vanuit Oud-Vossemeer naar New-York. Het Wapenschild van de familie hangt nu nog steeds in het Ambachtsherenhuis. Een monument dat de vier vrijheden voorstelt, ooit geformuleerd door president Franklin Delano Roosevelt, herinnert aan deze band.

In Oud-Vossemeer zijn katholieke en Brabantse invloeden zichtbaar, onder andere door de viering van carnaval. Oud-Vossemeer is elk jaar start- en aankomstplaats voor de Zevendorpenwandeltocht die de wandelaars door heel de gemeente Tholen voert.

In Oud-Vossemeer staan de volgende rijksmonumenten: Lijst van rijksmonumenten in Oud-Vossemeer

Sint Philipsland

In de 15e eeuw nam Anna van Bourgondië het initiatief om een stuk schor te bedijken tussen de Slaak en het Zijpe en stichtte het dorp Sint Philipsland, dat zij de naam gaf van haar vader, hertog Philips van Bourgondië. Een eeuw later verdween het dorp echter in de golven van de zee en werd in de 17e eeuw opnieuw bedijkt.

Het dorpje Sint Philipsland is een typisch ringvoorstraatdorp. De brede Voorstraat, met zijn gezellige winkeltjes, loopt van de dijk naar de achtkante zaalkerk uit 1668 aan de vierkante ring. Op de dijk staat korenmolen De Hoop uit 1724, een achtkante houten molen.

In 1925 werd aan de rand van het dorp een 27 meter hoge watertoren gebouwd.

Sint Philipsland ligt op het gelijknamige eiland. Het is het kleinst bewoonde eiland van Zeeland en kenmerkt zich door een prachtig polderlandschap, dat omringd wordt door de Oosterschelde. Het gebied kenmerkt zich door zijn uitgestrektheid en vooral door zijn rust.

In Sint Philipsland staan de volgende rijksmonumenten: Lijst van rijksmonumenten in Sint Philipsland

Anna-Jacobapolder

Op het uiterste puntje van het eiland Sint Philipsland, ligt Anna Jacobapolder. Het dorpje is nog geen twee eeuwen oud.

In 1847 werd op initiatief van Willem Frederik del Campo een polder met een oppervlakte van 869 hectare aan Sint Philipsland gehecht. Del Campo vernoemde de polder naar zijn vrouw. Aan een van de wegen aan de polder ontstond de kern Anna Jacobapolder.

Anna Jacobapolder was vooral bekend door het veer naar het buurtschap Zijpe op Schouwen-Duiveland. Dit veer is in 1988 uit de vaart genomen. Het werd overbodig door de aanleg van de Philipsdam.

Vanaf 2009 is er weer een veer dat, tijdens de zomermaanden, voetgangers en fietsers naar de overkant brengt.

Strijenham

Strijenham is een buurtschap aan de zuidkant van het eiland Tholen. Het ligt direct aan de Oosterschelde en is daarmee een bekende duikplaats.

Botshoofd

Botshoofd is een buurtschap aan de oostkant van het eiland Tholen, dicht aan het Schelde-Rijnkanaal, ongeveer halverwege Tholen en Oud-Vossemeer.

De Sluis

De Sluis is een buurtschap in het westen van het eiland Sint-Philipsland. De kern bestaat uit 2 straten: Commandostraat en Beatrixstraat.

Westkerke

Westkerke is een buurtschap aan de zuidkant van het eiland Tholen, nabij Scherpenisse. Het dorp is gesticht als een heerlijkheid voor het geslacht Westkerke en werd reeds in de 13e eeuw vermeld. Het geslacht Westkerke had bij dit dorp een burcht op en rond de, nu nog resterende vliedberg.

Rijksmonumenten in Westkerke: Rijksmonument in Westkerke

Terug

Nieuws

 

Herbestrating Havenplein

14 oktober 2016

Het Havenplein in Sint-Annaland wordt opnieuw bestraat. Men is daarmee begonnen aan de kant van de Annahof en de a...

 

Zwemplezier op Tholen

14 oktober 2016

Het ziet er naar uit dat zowel in Tholen als in Sint-Maartensdijk de zwembaden open blijven. Bijna alle partijen i...